صفحه اصلی / مقالات / کانادا بر سر دوراهی: پایبندی به اصول، یا منافع کلان اقتصادی؟

کانادا بر سر دوراهی: پایبندی به اصول، یا منافع کلان اقتصادی؟

تیرگی روابط کانادا و عربستان سعودی: یک اظهارنظر و این همه پیامد؟

روز دوم اوت کریستیا فریلند وزیر خارجه در نوشته توییتری خود با اشاره به نگرانی شدید در مورد بازداشت سمر بدوی و سایر زنان کوشنده حقوق بشر، خواستار آزادی این زندانیان شد. نوشته ای که پیامدهایش به یکی از بزرگترین شکاف های سیاسی تبدیل گشت. کمااینکه به اخراج سفیر کانادا از عربستان، فراخواندن سفیر این کشور از کانادا، طرح درخواست پوزش خواهی کانادا از سوی عادل الجبیر وزیر خارجه عربستان، فراخواندن دانشجویان این کشور از کانادا، توقف پروازهای خطوط هوایی سعودی به کانادا، دستور فروش دارایی های عربستان در کانادا به هر قیمت، به تعلیق در آمدن دادوستد بین دو کشور و… منجر شد. اریل بران استاد علوم سیاسی و روابط بین الملل دانشگاه تورنتو وضعیت کنونی را به تیره ترین روابط سیاسی ممکن تشبیه می کند، که تنها تفاوتش نبود نبرد نظامی است.

آخرین موضعگیری کانادایی در این مورد بیانیه روز بیست و یکم اوت دفتر خانم فریلند در پیوند با حکم محکومیت اسراء الغمغام و پنج تلاشگر دیگر عربستان می باشد. در این بیانیه از جمله آمده، که سبب صدور این حکم تنها تلاش های صلح آمیز این افراد است.

در سیزدهم اوت نیز نخست وزیر ترودو در جزیره شاهزاده ادوارد آشکارا گفت گرچه کانادا به تعامل سیاسی با عربستان سعودی ادامه خواهد داد، ولی محکم بر سیاست خارجی خود می ایستد، و همچنان در خلوت و جلوت مواضعش را روشن بیان می کند.

اعتراض و موضعگیری کنونی عربستان در حالی است، که این کشور بگونه ای مستمر از سوی نهادهایی مانند دیده بان حقوق بشر و عفو بین الملل یکی از بدترین کشورهای ناقض این حقوق شناخته می شود. کمااینکه در سال 2015 سوئد کارنامه حقوق بشری آن را مورد انتقاد قرار داد، و در مقابل با اقدامات تلافی جویانه از جمله اخراج سفیر خود از عربستان روبرو شد. بااینهمه کارشناسان بر این باورند که شدت موضعگیری این کشور در قبال کانادا بی سابقه و به شکلی نوعی پیام به سایر کشورهاست، که بدانند دخالت در امور داخلی عربستان بهایی سنگین دارد.

واکنش سایر کشورها

تاکنون چندین کشور از جمله مصر، روسیه و… از عربستان پشتیبانی کرده اند. اما هیچ یک از

هم پیمانان کانادا آشکارا به دفاع از این کشور نپرداخته اند. کمااینکه دانلد ترامپ رئیس جمهور آمریکا (کشوری که نزدیک ترین متحد کانادا در حوزه های گوناگون به شمار می رود) تمایلی جهت انتقاد آشکار از پیشینه حقوق بشری عربستان نشان نداده است. وزارت خارجه همسایه جنوبی نیز در بیانیه ای ضمن اشاره به اینکه با دولت عربستان درباره حقوق بشر و سایر موارد گفت وگوی مستمر دارد، افزود آمریکا عربستان و کانادا را ترغیب می نماید، که تفاوت های فیمابین را حل و فصل کنند. وزارتخانه ای که در سال 2017 به سبب مجزا کردن عربستان در گزارش حقوق بشری خود، مورد انتقاد قرار گرفت.

پیتر سالیسبری از اعضای اندیشکده چتهام هاس مستقر در لندن می گوید: اندکی نومیدکننده است که هیچ کس احساس نمی نماید در موقعیتی قرار دارد که (باید) در موردی از کانادا پشتیبانی نماید، که تا همین چند سال پیش احتمالا بیشتر درباره آن سخن می گفت.

برخی از کارشناسان بی طرفی آمریکا را تغییر در روابط با سایر کشورها تلقی می کنند. بنابراین 

از این می ترسند، که این روند در جامعه جهانی سبب ایجاد لحن نوینی در گفت وگو درباره حقوق مورد اشاره شود. همچنین هشدار می دهند که کم اهمیت جلوه دادن حقوق بشر در سیاست سازی خارجی از سوی دولت دانلد ترامپ، به حکام خودرأی این اجازه را خواهد داد، که این حقوق را بیشتر نقض کنند. کمااینکه هادی امر از موسسه بروکینز می گوید: تغییر تمرکز اقدام های دولت ترامپ از حقوق بشر، در بسیاری از جهات تا اندازه زیادی سبب عملکرد (عربستان سعودی) می شود. رئیس جمهور آمریکا مرزهای آنچه را رفتار عادی تلقی می گردد، گسترش داده است. به همین سبب کشورها برای عملکرد در این مرزها آزادترند.

فواد ابراهیم نویسنده، پژوهشگر سیاسی و معارض عربستانی نیز در صفحه توییتریش نوشت، که هدف دولت عربستان از ایجاد تنش با کانادا منحرف کردن افکارعمومی از شکست های سیاسی، اقتصادی و نظامی خود است.… همچنین با این اقدام به کشورهای دیگر هشدار داده، دست از سر حکومت سعودی و پرونده سیاه این کشور در زمینه حقوق بشر بردارند.

در عین حال تقریبا همه کارشناسان بر این باورند، که سبب واکنش منفعلانه سایر کشورها ترس از کنار گذاشته شدنشان از دادوستد با اقتصاد پرسود عربستان است.

از دیگر سو نشریاتی مانند گاردین، واشنگتن پست و نیویورک تایمز، با انتشار مقالاتی مصرانه خواهان آنند، که آمریکا و اروپا در این مناقشه طرف کانادا را بگیرند. شخصیت های آمریکایی برجسته نیز در این مورد اظهارنظر کرده اند. کمااینکه سناتور برنی سندرز در صفحه توییتر خود نوشته: برای دولت های دمکراتیک کاملا برحق و قانونی است، که مسایل حقوق بشری را با کشورهای غیردمکراتیک درمیان بگذارند و برجسته کنند. آمریکا باید در مورد محکوم کردن سرکوبی به ویژه از سوی دولت هایی که مورد پشتیبانی ما هستند، شفاف باشد.

کانادا بر سر دوراهی: پایبندی به اصول، یا منافع کلان اقتصادی؟

با توجه به آنچه آمد و واکنش سایر کشورها و به ویژه آمریکا، موضعگیری کانادا از دیدگاه اقتصادی برایش بسیار گران تمام خواهد شد. همچنین از منظر سیاسی سبب انزوایش می شود. به همین سبب اریل بران ضمن اشاره به بی نتیجه ماندن انتقاد بلندپایگان کانادایی از عربستان، باور دارد که چنین انتقاداتی نباید علنی صورت می گرفتند. اینک نیز باید با استفاده از زبان سیاست سبب تلطیف اوضاع شد. اما در عین حال با اشاره به موضعگیری های آقای ترودو و خانم فریلند، تاریخچه رفتار کانادا درباره حقوق بشر در سایر کشورها، و ارزش های مورد باور کانادا، چنین اقدامی را ممکن نمی داند.

کویت کارمایکل روزنامه نگار سرشناس کانادایی هم در مقاله مفصل خود نتیجه گرفته که روشن است، درافتادن با آن روی بن سلمان (ولیعهد عربستان) هزینه ای گزاف دارد. اما این امر در مورد سیستم بین المللی هم صدق می کند، که کانادا به ایجادش کمک نموده است. یکی از دلایلی که دمکراسی ها دچار مشکل می باشند، این است که رهبرانشان منافع ملی خود را به اصولی که مدعی پشتیبانی شان هستند، ترجیح می دهند. اما اگر کشوری مانند کانادا نتواند دیدگاه هایش درباره روش های غیرخشونت آمیز برای برابری را که سبب خشم (مثلا عربستان سعودی) می شوند بیان کند، پس ما به چه دردی می خوریم؟

اندرو مک دوگال روزنامه نگار، تحلیلگر و مشاور ساکن لندن، که پیشتر مدیر ارتباطات نخست وزیر قبلی استیون هارپر بود، براین باور است که کانادا دارد در جهان آدم های بد، بهای پیشاهنگی خود را می پردازد.

در مجموع به نظر می رسد کانادا اینک بر سر دوراهی مهم تاریخی بین پایبندی به اصول، و یا منافع کلان اقتصادی قرار گرفته است. اما با توجه به موضعگیری های بلندپایگان سیاسی می توان مفتخر بود، که همچنان بر گزینه دوم پایدار بماند.


دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *