مقالاتمقالات سیاسی

درس نگرفتن چین از جنگ های تریاک

مایکل تیلمن- گلوب ومیل
اگر از بیشتر کانادایی ها پرسیده شود در مورد جنگ های تریاک قرن نوزدهم چه می دانند، احتمالا فقط بر و بر نگاه می کنند. اما این دو جنگ که به ترتیب بین سال های 1839 تا 1842 و 1856 الی 1860 رخ دادند، از دهه 1920 به این سو سبب شکل گیری زیربنایی اساسی از روایت ملی گرایی چین شده اند، که اینک در میانه واکنش این کشور به بازداشت منگ وانژو از دست اندرکاران بلندپایه شرکت هولوی در کانادا، با احترام و تشدید افزایش یافته است.

در واقع آن دو جنگ و به ویژه نخستین موردشان، بخشی بی رحمانه و وحشیانه از تاریخ چین می باشند. جنگی که عمدتا از سوی دو بازرگان بی بته اسکاتلندی به نام های جیمز متِسون و ویلیام جاردین به راه افتاد، که شرکت جاردین و متِسون را ایجاد کردند که تا همین امروز نیز فعالیت دارد. هر دوی آنها بازرگانان قانونی و قاچاقچی تریاک بودند، که از محدودیت های چین در مورد داد و ستد مربوطه انزجار داشتند. همچنین سال ها روی فشار بر دولت بریتانیا کار کردند. سرانجام موفق شدند تا در پویشی خونین چین را (که به سبب اینکه فاقد فناوری های تسلیحاتی مدرن زمانه بود برایش خونین تر شد) برای گشودن بنادر بیشتر به روی این داد و ستد، پرداخت میلیون ها دلار غرامت، واگذاری جزیره هنگ کنگ به بریتانیا، و پذیرش سایر موارد نقض حاکمیتش، به زانو درآورند.

برای من نخستین جنگ تریاک چیزی در پیوند با امور خانوادگی است. زیرا سه تن از پیشینیانم در آن شرکت کردند، و خانواده ام با جاردین و متِسون پیوندهای نزدیک شخصی داشتند. مثلا دایی پدربزرگ پدربزرگم در دهه 1840 در هنگ کنگ برای شرکت مورد اشاره کارمی کرد. اما بزرگترین ذینفع دانکن مک پرسون پدربزرگ پدربزرگم بود، که به عنوان دستیار جراح به ارتش مدرس در شرکت هند شرقی خدمت می کرد. او در پایان جنگ که داشت با کشتی به هندوستان بازمی گشت، تاریخچه پویش مورد اشاره را زیر نام جنگ در چین نوشت، که در سال 1843 منتشر شد. وی در بخش پایانی این کتاب از جمله نوشته: خواسته های منطقی ما برای همیشه به اعتبار بریتانیا منجر می شوند. ما راه را برای ایده برتری و انحصاری باز کردیم، که تاکنون از سوی امپراطوری آسمانی بر آن اصرار داشتیم. همچنین در مقیاسی وسیع تر ارزشمندترین بازار تجارت را به روی جهان گشوده ایم. در عین حال هنوز ممکن است، به کمک پروردگار در کاشت بذرهای مسیحیت در میان افراد ماهر و هوشمند کارایی داشته باشیم.
(به نظر می رسد) کلمات امپریالیستی پدربزرگ پدربزرگم با روح حاضر بر سر میز قیل و قال سیاسی بین چین و کانادا در پی بازداشت خانم منگ در ونکوور به عنوان بخشی از قرارداد استرداد به آمریکا، سخن گفته باشد. کمااینکه هووا چاینیینگ سخنگوی وزارت خارجه چین در پاسخ به پرسشی درباره محکومیت به مرگ رابرت شلنبرگ کانادایی، از رفتار قدرت های غربی با چین در خلال جنگ های تریاک یاد کرد. مثلا گفت، خاطرات مرگبار جنگ و واردات زهرآگین مواد افیونی برای مردم چین همچنان تازه است.
شی جینپینگ نیز وقتی در سال 2012 به ریاست جمهوری چین رسید، یکی از نخستین اقداماتش بازدید از نمایشگاه موسوم به راه احیاء در موزه ملی بود. نمایشگاهی که با جنگ تریاک اول آغاز، و با پیدایش و سلطه حزب کمونیست تمام می شود. همانگونه که نشریه اکونومیست در مورد این ماجرا نوشت، آقای شی جینپینگ با این کارش پیامی روشن داد: دیگر سر به سر ما نگذارید.

این گفته ظاهرا موجه به نظر می رسد. زیرا جنگ تریاک اول واقعا شرم آور بود. کمااینکه آغازگر زمانی شد، که چینی ها آن را سده تحقیر می نامند. یعنی آغاز برهه ای که چین از سوی ژاپن و قدرت های غربی هدف سوء رفتار، قلدری و تحقیر، قرار گرفت. اما در عین حال جنگ های مذکور از سوی آقای شی و حزب کمونیست به عنوان چماقی سودمند هم مورد استفاده قرار می گیرند.
همزمان مورخین امروزی غربی و برخی از روشنفکران چینی ارائه دیدگاهی اندک متفاوت از این جنگ ها را آغاز کرده اند، و برخی از ماجراهای دیگر را هم نشان می دهند. کمااینکه جولیا لوول مورخ انگلیسی در کتاب منتشره در سال 2011 خود با عنوان جنگ تریاک: مواد مخدر، رویاها و ساخت چین، از جمله نوشته زیر ماجراهای روایت توأم با عصبانیت و مالامال از کینه جنگ تریاک، ماجرای دردناک جالب تری از عدم اطمینان و انتقاد از خود وجود دارد. بنابراین تلاش روشنگرانه به منظور رهایی از بحران در دو قرن گذشته کشور منطقی است.
به نوشته این خانم اما هر تلاشی در این مورد در داخل چین، به در بسته می خورد. کمااینکه هفته نامه لیبرال بینگدیان به سبب انتشار مقاله یک استاد دانشگاه در سال 2006 بسته شد، که دیدگاه حزب در مورد تاریخچه جنگ دوم تریاک را به چالش کشیده بود.

با در نظر گرفتن موضع قوی ملی گرایانه، به سخره گرفتن حاکمیت قانون، و بازداشت شهروندان کانادایی به طور غیرقانونی از سوی چین، و همچنین در اظهارات التهاب آفرین سفیر این کشور در کانادا، من بازتاب توجیه متکبرانه و منافقانه پدربزرگ پدربزرگم در جنگ اول تریاک و بدبختی که به سبب آن برای چین رخ داد را، می شنوم؛ تضادی که کشوری که در گذشته هدف قلدری قرار گرفته، اکنون به قلدر تبدیل شده است. در حالی که زمان آن فرارسیده که چین از تاریخ درس بگیرد، نه اینکه آن را تکرار کند.

برچسب ها

نوشته های مشابه

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

Don`t copy text!
بستن

ایران جوان را در اینستاگرام دنبال کنید.

 

  • 5
  • 0
  • 7
  • 0
  • 21
  • 0
  • 9
  • 0