مقالاتمقالات اجتماعی

چگونه داستان های شب های عربی به تدریج به کلیشه تغییر شکل دادند؟ 

کترین بولاک استادیار درس سیاست های اسلامی دانشگاه تورنتو

مباحث در مورد چهره سیاه جاستین ترودو، در کانادا به بحث در باره ضدسیاه بودن، کلیشه های  مسلمانان، و نژادپرستی برعلیه اعراب تبدیل شده است. مسئله با چاپ عکسی از ترودو آغاز گردید، که در یک رخداد خصوصی در دبیرستان لباسی مانند علاء الدین به تن داشت، و چهره اش را به رنگ قهوه ای تیره درآورده بود. آیا اگر بدون رنگ کردن صورت و دست هایش تنها مانند علاء الدین لباس می پوشید، اشکالی نداشت؟ پاسخ منفی می باشد. زیرا صدها سال است، که علاء الدین در فرهنگ غرب احساسات ضدمسلمانان را ترسیم می کند. 

اسطوره هایی که صدها سال رواج داشته اند

در اروپا و آمریکای شمالی علاء الدین به عنوان بخشی از داستان های هزار ویک شب که به شب های عربی هم معروف است، شناخته شد. داستان هایی که بر مبنای حکایات قومی خاورمیانه و آسیای جنوبی قرار دارند. روزگاری شب های عربی یکی از محبوب ترین کتاب ها در اروپا و آمریکای شمالی بود، و دست کم 350 سال این جایگاه را حفظ کرد. همچنین منبعی غنی برای هنرمندان غربی جهت کارهای مبتکرانه شان بوده، و همچنان هست. کمااینکه کلیشه های انبار شده در شکل های نو بازیافت می شوند، که آخرین نمونه اش فیلم علاء الدین با بازی منا مسعود هنرپیشه تورنتوئی در نقش علاء الدین است. البته علاء الدین بخشی از نسخه اصلی شب های عربی نبود. ولی بین سال های 1704 تا 1717 از سوی انتوان گالاد مترجم فرانسوی به آن افزوده شد و….. در نهایت از طرف مترجمان، ناشران، و دانش پژوهان غربی، به عنوان مطلبی در پیوند با نژادشناسی مورد استفاده قرار گرفت. 

این لغزش از داستان به نژادشناسی چه در گفتمان و چه در خطمشی غربی، برای مسلمانان بسیار زیانبار بوده است. زیرا  داستان ها به شکلی تفسیر شده اند، که دیگری بودن عجیب وغریب اعراب/ مسلمانان و کلیه کلیشه های مربوطه از جمله وحشیگری، انزوای زنان، پایبندی به سنت، عدم حاکمیت قانون، و غیره را، نشان دهند.
همانطور که ادوارد سعید در سال 1978 در کتاب خود زیر عنوان شرق شناسی نوشت، همه این ها پایه و اساس گفتمان معاصر در مورد مردان مسلمان به عنوان خشونت و زنان مظلوم است، که به خطمشی های تبعیض آمیز منجر می شود.

معانی تلویحی شرق شناسی در زندگی واقعی

در سال 2015 که یک مؤسسه نظرسنجی تصمیم گرفت در مورد امکان بالقوه بمباران اقربا – شهری تخیلی و برساخته والت دیسنی و محل زندگی شخصیت های تخیلی علاء الدین و شاهدخت یاسمین- از مردم آمریکا نظرخواهی کند، به ترتیب 30 و 19 درصد جمهوریخواهان و دمکرات ها از این بمباران پشتیبانی نمودند…. 

این در حالی است که بین سال های 1790 تا 1935 یعنی پیش از آنکه منافع سیاسی و جفرافیایی- سیاسی آمریکا کلیشه های تندروی دینی یا تروریست را مطرح نماید، آمریکایی ها به مصرف کنندگان شرق به عنوان مکانی برای ورود ناگهانی جهت ساختن هویت خود تبدیل شدند. کمااینکه اجراهای تئاتری، سیگارها، و شکلات ها، با نام های شرقی تبلیغ و ترویج می شدند. همچنین آداب سطح بالای هنری و کارهای دانش پژوهانه، ماجراهای سفری،  و.. از درونمایه ها، روایت ها، احساسات، و تصاویر شرقی، استفاده می کردند. مردم هم خانه هاشان را با پرده ها، کوسن ها، تابلوهای نقاشی، و.. شرقی تزئین می نمودند…….

ترودو سر بحث را باز کرد

به این ترتیب علاء الدین چهره قهوه ای ترودو تاریخچه مشکل ساز و دارای امتیاز غربی (چهره سیاه و لباس شرقی) را خلاصه می کند، و ….

پژوهش من با استیون ژو روزنامه نگار محقق در مورد واکنش مسلمانان به فیلم علاء الدین دیسنی نشان داد، که بسیاری از تماشاگران تحت تأثیر ارزش هنری آن قرار گرفته اند. اما از پیام و تصویرش آزرده خاطر شده اند. زیرا از جمله بازی یک عرب در نقش علاء الدین هم در حالی که بیشتر همان مسائل موجود در کارتون در فیلم وجود داشت، مشکل را حل نمی کند. 

نژادپرستی ضدمسلمانان با نژادپرستی ضدسیاهان تلاقی می نماید. با درنظر گرفتن اینکه مسلمانان زیر نگاه منفی نهادهای امنیتی و بخش اعظم جامعه کانادا زندگی می کنند، این امر نیز باید به عنوان قسمتی از رویکرد گسترده تر برای از بین بردن نژادپرستی مورد توجه قرار گیرد. 

برچسب ها

نوشته های مشابه

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

Don`t copy text!
بستن

ایران جوان را در اینستاگرام دنبال کنید.

 

  • 6
  • 0