صفحه اصلی / مقالات / پژوهشگران دانشگاه ام آی تی دستگاهی برای کنترل رویاها اختراع کردند

پژوهشگران دانشگاه ام آی تی دستگاهی برای کنترل رویاها اختراع کردند

banner-niazmandiha2

میان زندگی در بیداری و دنیای ناشناخته خواب و رویاها، سرزمینی وجود دارد که ما هر شب از آن گذر می‌کنیم، و خیلی کم اتفاق می‌افتد که ما در این واحه‌ی میان دو جهان، توقف کنیم و از شگفتی‌هایش بهره‌مند شویم. اما اگر می‌توانستیم در این سرزمین میانی توقف کنیم، درمی‌یافتیم که آنجا پر است از توهماتی که گاهی زیبا و گاهی دهشتناک هستند؛ مثل یک سوپ ذهنی، از مخلوط واقعیت و خیال.

در حالت عادی، ما در مسیرمان به سوی خواب عمیق، از این حالت در عرض چند دقیقه گذر می‌کنیم. ما ممکن است در جریان این چند دقیقه، رویا‌های بسیار کوتاهی داشته باشیم، اما محتوای این رویاها به نظر تصادفی و ناهماهنگ هستند و وقتی بیدار می‌شویم، هیچ چیز از آنها به یاد نمی‌آوریم. تیمی از پژوهشگران داشگاه MIT ایالت ماساچوست، به رهبری داشنجوی مقطع کارشناسی ارشد، <آدام هارویتز> قصد دارد این شرایط را تغییر دهد.

تیم مذکور، دستگاهی نسبتا ساده ابداع کرده‌اند به نام Dormio تا توسط آن بتوانند با این مرحله از خواب، ارتباط برقرار نمایند. فرضیه‌ی آنها این است که این مرحله‌ی انتقالی میان بیداری و خواب، چشمه‌ی خلاقیت و آفرینندگی است که معمولا در اقیانوس خواب، گم می‌شود. بر این اساس، اگر شما بتوانید در هنگام خوابیدن، به این مرحله وارد شوید و پیش از ورود به خواب عمیق، به شکلی از هوشیاری نسبی بازگردید(بدون آنکه بیدار شوید)، می‌توان از جریان ذهنی بسیار هماهنگ و سیالی که در آن رخ می‌دهد، بهره‌مند شوید.

هارویتز و گروهش، تا کنون این دستگاه را روی 8 داوطلب آزمایش کرده و دریافته‌اند که دستگاه مذکور می‌تواند بازه‌ی زمانی این مرحله‌ی انتقالی را افزایش داده و افراد را در این مرحله بیشتر نگاه دارد. از طرف دیگر، دستگاه توانسته در شکل دادن به رویاهای بسیار کوتاه این مرحله نیز کمک کند.

چه زمانی یک فرد خوابیده، در خواب است؟

این مرحله نیمه‌هوشیار میان خواب و بیداری که به صورت فنی،Hypnogogiaنامیده شده،برای دانشمندان به یک معما تبدیل شده است. دلیل آن است که در کل، تعیین‌کردن اینکه یک فرد حقیقتا چه زمانی درخواب است، همیشه بین دانشمندان مورد مناظره بوده است. این مسئله، مانند آن است که بخواهیم تعیین کنیم که چه زمانی یک نفر <حقیقتا> مرده است: هنگامی که قلب از تپش می‌ایستد، یا هنگامی که فرد هوشیاری‌اش را از دست می‌دهد و یا هنگامی که سلول‌های او بالاخره بازسازی را متوقف می‌کنند؟

آنچه که مسلم است، این است که <هیپنوگوجیا> یک پدیده طبیعی است که تقریبا همه‌ی ما در شب‌هنگام آن را تجریه می‌کنیم. بر خلاف سایر مراحل خواب مانند <رویای صادق> که در آن برای هوشیار ماندن، به تمرینات ویژه‌ای نیاز است، در هیپنوگوجیا نیازی به تمرین نیست، چرا که این مرحله، پدیده‌ای طبیعی و تکرارشونده و بخشی از چرخه‌‌ی زمانی زیستی بدن است.

دکتر ولاداس نوریکا که استاد روانشناسی دانشگاه کمبریج است، در این باره می‌گوید: <دو پرسش عمده‌ای که در این زمینه وجود دارد، اینها هستند: اولا، آیا خلاقیت ما حقیقتا در طول این مرحله افزایش می‌یابد و دوما، چرا گاهی اوقات هیپنوگوجیا به رویاپردازی منتهی می‌شود و گاهی وقت‌ها به یک خواب بدون رویا؟>.

معمولا افرادی که در در مرحله <هیپنوگوجیا> قرار دارند، چه از دید خودشان و چه از دید ناظرین، رفتارهایی از خود نشان می‌دهند که هم نشانه‌ی درخواب بودن است و هم نمایانگر بیداری. این موضوع، ارائه یک تعریف مشخص از <هیپنوگوجیا> را مشکل می کند. گهگاه وقتی افراد را از مرحله‌ی<هیپنوگوجیا>بیدار می‌کنند، آنها می گویند که اصلا به خواب نرفته بوده‌اند و گاهی‌ اوقات افراد در این مرحله، قادرند به پرسش‌هایی که از آنها پرسیده می‌شود، پاسخ دهند. با این همه، به لحاظ فنی، <هیپنوگوجیا>در خلال مرحله‌ی اول خواب اتفاق می‌افتد.

اما این طبیعت شگفت‌انگیز و تجربیات غریب <هوشیاری هیپنوگوژیک> بسیاری از ذهن‌های هوشمند دانشمندان و هنرمندان را در درازای تاریخ بر آن داشته، که از قابلیت‌های آن بهره‌گیری کنند. <توماس ادیسون> ، <ادگار آلن پو> ،<ولادیمیر ناباکف> ، <مِری شِلی> ، <آلبرت آینشتاین> ،<سالوادور دالی> و <ریچارد واگنر> همه از علاقه شدیدشان به <هیپنوگوجیا> گفته‌ان. آنها مدعی شده‌اند که تجربیاتشان از حضور در این منطقه‌ی گرگ‌ومیش ذهنی، در آنها به فوران خلاقیت و یا روشن‌بینی منتهی شده است. اریک کاندِل زیست-فیزیکدان معروف دهه 90، که برنده‌ی جایزه‌ی نوبل شد، گفته <هیپنوگوجیا>دسترسی آگاهانه به نیروی پنهان ضمیرناخودآگاه را فراهم کرده و ریشه خلاقیت است.

برخی از این بزرگان، در صدد ایجاد و کنترل شرایط <هیپنوگوجیا> درآمده‌اند. معروف است که <توماس ادیسون>به این منظور، گاهی در حالی به خواب می‌رفت که چند گوی فلزی را در دست می‌فشرد. هنگامی که او به خواب می‌رفت، عضلات دستش آرام آرام شل شده و در نتیجه، گوی‌ها رها می‌شدند و به زمین می افتادند. صدای برخورد گوی‌ها با زمین، به او یک هشیاری نسبی می‌داد.

دستگاه کنترل رویاها

دستگاه تا به حال سه بار بازسازی شده است. نسل اول این دستگاه، شامل یک یک دستکش بود که در پشت آن یک چیپست کنترل‌کننده و در کف دست یک حسگر حساس به فشار نصب شده بود. وقتی فرد مورد آزمایش به خواب می‌رفت، دستش را که دستکش داشت، مشت می‌کرد و یک دستگاه EEG فعالیت مغزی او را زیر نظر می‌گرفت. وقتی دستگاه EEG شل شدن عضلات و به خواب رفتن فرد را نشان می‌داد، یک صدای رباتیک یک عبارت ویژه را در گوش فرد زمزمه می‌کرد که قرار بود محتوای رویای فرد را تعیین کند.

در نسخه‌ی نهایی، حسگرهای کف دست تقویت شدند تا تغییرات تدریجی عضلات را بهتر ثبت کنند، به جای امواج مغزی، ضربان قلب بررسی می‌شود و به جای ربات، یک اپلیکشین موبایل کار انتقال واژه‌ها را برعهده گرفته است.

Behnam Marfou

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *