صفحه اصلی / مقالات / روسیه و ایران برندگان جنگ نفوذ در خاورمیانه

روسیه و ایران برندگان جنگ نفوذ در خاورمیانه

تام ئوکانر- نیوزویک

مقامات روسیه و ایران به عنوان بخشی از کمیسیون درون دولتی خود، در روزهای پنجم و ششم مارس با یکدیگر دیدار داشتند. براساس گزارش ها این کمیسیون در حال ایجاد یک پیمان آزاد تجاری بین ایران و اتحادیه اقتصادی اوراسیا می باشد. اتحادیه ای که از ارمنستان، بلاروس، قزاقستان، قرقیزستان و روسیه، تشکیل شده است. دولت های روسیه و ایران در پشتیبانی از بشار اسد رئیس جمهور سوریه در جهت غلبه بر آخرین اغتشاش سیاسی و جهادی در این کشور، همکاری نزدیک داشته اند. همچنین بر اساس اظهارات الکساندر نوواک وزیر انرژی روسیه امکان دارد، دو کشور تا دو ماه دیگر یک پیمان تجاری مهم امضاء کنند. نوواک که یکی از دو رئیس کمیسیون ایران- روسیه است، در ششم مارس به خبرگزاری تاس گفت: حرکت به سوی ورود به توافق موقت جهت منطقه آزاد تجاری بین ایران و اتحادیه اقتصادی اوراسیا که هم اینک در مراحل پیشرفته قرار دارد، بی تردید سبب گسترش بیشتر دادوستد دوجانبه ما، و افزایش همکاری در سرمایه گذاری خواهد شد.

همکاری کنونی روسیه و ایران ملهم از پیدایش گروه شبه نظامی دولت اسلامی/ داعش در عراق و سوریه بود. گروهی که در هنگام آغاز جنگ آمریکا در عراق، از تشکل های جهادگرا به وجود آمد. در 2013 یعنی دو سال پس از آن که شورشیان پشتیبانی شده از سوی غرب، ترکیه و کشورهای عرب حاشیه خلیج (فارس) بر عليه اسد عملیات نظامی کردند، گستره این گروه شبه نظامی به سوریه یعنی همسایه عراق کشیده شد. به موازاتی که ارتش سوریه که از پیش از سوی شبه نظامیان شیعه پشتیبانی و تقویت می گردید به دست شورشیان و جهادگرایان به عقب رانده شد، روسیه و ایران عراق و سوریه را گردهم آوردند، و در سپتامبر 2015 نیروی ضدتروریسم چهارجانبه تشکیل دادند.

در همان ماه روسیه در سوریه یک دخالت نظامی مستقیم کرد. آمریکا که از سال 2014 در عراق و سوریه برعلیه داعش به حملات هوایی دست می زد، کردها را در کنار عرب ها و سایر اقلیت های پیکارجوی هم پیمان خود متحد کرد، و در اکتبر 2015 نیروهای دمکراتیک سوریه را تشکیل داد. نیروهایی که پس از برخورداری از پشتیبانی سازمان اطلاعات مرکزی آمریکا (سی آی ای) به شکلی فزاینده شورشیان جهادگرا را عقب راندند. حملات پویش هوادار دولت سوریه – مورد پشتیبانی روسیه و ایران- و نیروهای دمکراتیک سوریه – حمایت شده از سوی ائتلاف تحت فرماندهی آمریکا – هر دو پیش از پایان سال 2017 در سطحی گسترده داعش را شکست دادند.

اما در نخستین ماه 2018 ترکیه به سبب حضور شبه نظامیان کرد مورد پشتیبانی آمریکا در نزدیکی مرزهای خود با سوریه، به این کشور حمله کرد. آمریکا در این جنگ، گزینه عدم حمایت از رزمندگان کرد و متحد پیشین خود یعنی ارتش آزاد سوریه را در پیش گرفت. در مقابل نیروهای کرد به سوی اسد رفتند، که جنگجویان هوادار دولتش را برای پشتیبانی و تقویت روابط خود با همپیمان عمده آمریکا، اعزام کرد.

روسیه و ایران که انتظار دارند اسد بر قدرت باقی بماند، از هم اینک در بازسازی و برخی بخش های دیگر سوریه سرمایه گذاری های کلانی کرده اند. کمااینکه براساس گزارش سانا/ خبرگزاری عربی سوریه در ششم مارس وزارت آموزش و پرورش این کشور اعلام نمود، که برای دانشجویان مایل به درس خواندن در روسیه بورس تحصیلی نوینی وجود دارد. برپایه همین گزارش اتحادیه های خبرنگاران ایران و سوریه نیز در خلال نشست چهارم مارس خود در تهران قول داده اند، برای مقابله با آنچه آن را اخبار دروغین غرب می خوانند، با یکدیگر هماهنگی نزدیک تری داشته باشند.

ایران در کنار بسیج شبه نظامیان شیعه مانند حزب الله لبنان برای مبارزه با داعش در سوریه، در پشتیبانی از عملیات نظامی و چریکی برعلیه جهادگران در عراق نیز، نقشی عمده ایفاء کرده است. مجموعه ای از گروه های مسلمان شیعه مورد پشتیبانی ایران که نیروهای بسیج مردمی نامیده می شوند، در کنار نیروهای کرد و ارتش عراق مورد حمایت آمریکا، برای شکست داعش در عراق جنگیده اند. اما از آن هنگام به این سو ارتش آمریکا را به سبب حضور بیش از پانزده ساله در عراق، مورد تهدید قرار داده اند.

از دیگر سو اسحاق جهانگیری معاون رئیس جمهور ایران کوتاه مدتی پس از پایان نبرد با داعش با این امید به عراق سفر کرد، که پیوندهای اقتصادی با این کشور دارای اکثریت جمعیت شیعه را محکم و یک کاسه کند.

به گزارش خبرگزاری نیمه رسمی مهر محمدرضا شریعتمداری وزیر صنعت، معدن و تجارت ایران نیز در پنجم مارس گفت، امیدوار است دیدار آتی اش سبب ایجاد زمینه نقشه راه همکاری های اقتصادی بین دو کشور، و حل مناقشات بانکی از طریق خطوط اعتباری شود.

روسیه هم که از طریق مشارکت در شکست داعش در عراق در این کشور سرمایه گذاری کرده، با طرف مربوطه در عراق قراردادهای نفتی و ایمنی به امضاء رسانده، و همچنین به رابطه نزدیکتر اقتصادی متعهد شده است. اخیرا هم ابراهیم الجعفری وزیر خارجه عراق گفته، همه جزئیات پیشنهاد خرید سیستم دفاعی موشکی اس- 400 پیشرفته روسی در دست بررسی است.

موارد مورد اشاره ضربه ای سنگین به تلاش های نظامی سازمان پیمان آتلانتیک شمالی (ناتو) به سرکردگی آمریکا می باشد، که رئیسش جنس استولنبرگ در پنجم مارس از عراق بازدید به عمل آورد. بر اساس گزارش خبرگزاری رویتر او در خلال این دیدار از نفوذ نظامی روسیه در جهان، و همچنین رونمایی اخیر رئیس جمهور ولادیمیر پوتین از موشک های هسته ای قدرتمند انتقاد کرد. کمااینکه از جمله گفت: البته که ما نگرانیم. زیرا ناتو یک جنگ سرد دیگر نمی خواهد. ما در پی یک مسابقه تسلیحاتی نوین نیستیم.   

بنابراین در مجموع به نظر می رسد که روسیه و ایران با ایجاد پیوندهای نوین با متحدان خود عراق و سوریه یعنی دو کشوری که آمریکا کوشیده در کشاکش نبرد برعلیه داعش نفوذ خویش را در آنها تقویت کند، برندگان جنگ نفوذ هستند.

hamidreza-safipour

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *