صفحه اصلی / مقالات / آیا آب سبب جنگ جهانی بعدی می شود؟

آیا آب سبب جنگ جهانی بعدی می شود؟

اوضاع بحرانی ایران

به گفته صادق ضیاییان‌ رییس مرکز خشکسالی و مدیریت بحران سازمان هواشناسی ایران بخش‌ هایی از بیست و یک استان کشور/ معادل 97 درصد کل مساحت ایران با خشکسالی از خفیف تا بسیار شدید بلندمدت دست به گریبانند. این خشکسالی ده ساله از جمله به معضل خطرناک بحران آب منجر شده، که در شمار زیادی از شهرهای کشور به مرحله هشدار رسیده است.

ایرانیان در کنار مخالفت های سیاسی که این روزها شاهد آنها هستیم، به بی آبی، کم آبی، آلودگی آب و… نیز، اعتراض دارند.

موثرترین دلایل

1- مدیریتی

بخش بزرگی از مشکل موجود به سوء مدیریت پیوند دارد. کمااینکه عیسی کلانتری رئیس سازمان حفاظت محیط زیست به کرات خط مشی هایی مانند خودکفایی تولید گندم را از عوامل اصلی از بین رفتن منابع آب و خاک ایران دانسته است. زیرا اگر کشت گندم دیمی نباشد، به آب‌ فراوانی نیاز دارد.

محمدباقر سعادت نماینده دشتستان در مجلس شورای اسلامی نیز از تعلل مسئولان در آبرسانی به مردم استان بوشهر انتقاد کرد. مردمی که به منحرف نمودن آب به سمت زمین ‌های زیر کشت مالکان بزرگ (از طریق نصب پمپ ‌ها در کناره های رودخانه شاپور و برداشت غیرقانونی آب) اعتراض دارند. این معضل هنگامی به اوج خود رسید که ماموران انتظامی کازرون که برای اجرای حکم قضایی جمع‌ آوری پمپ‌ ها به یکی از روستاها رفته و با اعتراض شماری از روستاییان روبرو شده بودند، یک تن از آنان را به ضرب گلوله کشتند.

2- طبیعی

ایران در یکی از خشک ترین مناطق دنیا قرار دارد. کمااینکه بنابر اعلام ماه ژوئن سازمان ملل متحد با توجه به غباری که کویرهای کشورهای خاورمیانه و شمال آفریقا را در می ‌نوردد، این کشورها نه تنها باید برای کمبود آب و خشکسالی پیش رو آماده شوند، بلکه لازم است برای رویارویی با شرایط بدتر برنامه‌ های مؤثری را به اجرا درآورند. چراکه وضعیت کنونی احتمالا موجب تغییرات اقلیمی بدتر خواهد شد. کمااینکه در چهل سال اخیر خشکسالی در آنها بیشتر و طولانی ‌تر شده است. گزارش اداره غذا و کشاورزی این سازمان/‌ فائو نیز نشان می دهد، این مناطق از ذخایر آب آشامیدنی جهان کمترین سهم را دارند.  

3- مردم

بخشی دیگر از معضل موجود فرهنگ رایج غلط ما ایرانیان است. کمااینکه مصرف سرانه آب در تهران سر به 350 مترمکعب در سال زده، که دو برابر استانداردهای جهانی می باشد. این مصرف بی رویه به نوبه خود سبب کاهش ذخایر آبی سطحی و عمقی، افزایش خطر آلودگی آنها، قطع مقطعی برق، و گذر کمبود آب آشامیدنی پایتخت از وضعیت بحران، مورد تهدید قرار گرفتن امنیت غذایی، و افزایش خطر شیوع بیماری‌ ها، شده است.

تاثیر بر روابط با همسایگان

مناطق مرزی ایران با عراق بیش از سایر نقاط کشور با معضل کم‌ آبی روبرو هستند. در نتیجه شهروندان این کشور همسایه نیز که مشکلات مشابهی دارند، نه تنها برعلیه حکومت خود تظاهرات می‌ کنند، بلکه ایران را هم مسبب برخی از این مشکلات از جمله قطع برق می دانند. مشکلی که به نوبه خود سبب شده، دولت عراق برای تامین برق کشورش به سراغ عربستان سعودی بزرگترین رقیب ایران در منطقه برود.

از پیشترها هم افغان ها به دلیل کاهش میزان آب برخی از رودهای مرزی از ایران گله داشته اند.  

سالی خشک و گرم برای جهان

معضل مورد اشاره تنها به ایران محدود نمی شود. بلکه (البته با شدت و ضعف) گریبانگیر همه کشورهای جهان است. کمااینکه سال جاری تقریبا در تمام جهان از گرم ترین ها بوده است (که شرح آن خود به نوشتاری جداگانه نیاز دارد). گرمایی که پیامدهای منفی اش در خلال چندین سال از جمله سبب کم آبی و یا خشکی برخی از بسترهای آبی دنیا شده است. کمااینکه از آمریکا گرفته تا چین و از استرالیا تا هندوستان، سطح آب برخی از مهم ترین رودخانه هایی که منبع حیاتی کشاورزی، صنعت و نوشیدن بوده اند، به سرعت رو به خشک شدن دارند. آمو/ جیحون، چناب، بخش هایی از راین، سیردریا/ سیحون، ریوگرانده، کلرادو، گنگ، موری و نیستا، از جمله این بسترهای آبی هستند. مساله ای که به نوبه خود سبب معضلاتی مانند افزایش باکتری های خطرناک در آنها شده است. وضعیتی که به گفته هولگر استیچ از مقامات بلندپایه حفاظت محیط زیست آلمان، فاجعه به شمار می رود.  

پیامدهای فاجعه آمیز دیگر از این جمله اند: این روزها ماهی های رودخانه های سراسر اروپا در حال مردن هستند/ برای رفت و آمد کشتی ها محدودیت هایی در نظر گرفته شده است/ کاهش میزان سرانه آب موجود برای مردم هندوستان به 75 درصد کاهش یافته، و این مردم تا سال 2030 تنها به 50 درصد آب مورد نیاز خود دسترسی خواهند داشت.

آیا آب سبب جنگ جهانی بعدی می شود؟

خشکسالی ایران سبب شده مقامات مربوطه جریان رودخانه زاب کوچک به سمت کردستان عراق را کاهش دهند، که موجب کم‌ آبی شدید شهر قلعه ‌دیزه شده است. همچنین به گفته احمد محجوب از مقامات وزارت خارجه عراق، ایران مسیر جریان 42 رودخانه مرزی را مسدود یا منحرف کرده است. پایین آمدن سطح آب رودخانه دجله ناشی از سد ایلسو هم  به مساله‌ ای امنیتی بین ترکیه و عراق تبدیل شده است.

در نوامبر 2016 نارندرا مودی نخست وزیر هندوستان تهدید کرد، که جریان آب از کشورش به پاکستان را قطع خواهد نمود. در مقابل طرف پاکستانی خشک شدن بخش رودخانه هایی مانند راوی و ساتلج در کشور خود را، ناشی از رعایت نکردن پیمان آبی سال 1960 از سوی هندوستان می داند. و….

خوشبختانه هنوز بحران آب آنقدر خطرناک نشده، که دولت ها برعلیه یکدیگر دست به اقدامات شدیدتر بزنند. اما بسیاری از کارشناسان براین باورند که روند موجود به سویی می رود که نه تنها احتمال دارد جنگ جهانی بعدی بر سر آب باشد، بلکه حتی بین نقاط گوناگون کشورها نیز نزاع به راه خواهد افتاد. مساله ای که از هم اینک از جمله در ایران شاهد آن هستیم.  

 


دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *